رفتار سازمانی چیست؟ تاریخچه رفتار سازمانی

رفتار سازمانی چیست؟ تاریخچه رفتار سازمانی

رفتار سازمانی چیست؟ تاریخچه رفتار سازمانی

رفتار سازمانی چیست؟ تاریخچه رفتار سازمانی

یازدهم خرداد 1400
کاوان

کاوان

رفتار سازمانی (OB) به مطالعه رفتارهای افراد در محیط‌های سازمانی، رابط بین رفتار افراد و سازمان و خود سازمان گفته می‌شود. محققان رفتار سازمانی، در درجه اول رفتار افراد را در نقش سازمانی آن‌ها بررسی می‌کنند. یکی از اهداف اصلی رفتار سازمانی پویاسازی تئوری سازمانی و توسعه مفهوم زندگی سازمانی است.

رفتار سازمانی به عنوان یک رشته چند زمینه‌ای، تحت تاثیر بسیاری از رشته‌ها از جمله جامعه شناسی، روانشناسی، اقتصاد، مهندسی و پزشکی قرار گرفته است.

تاریخچه تغییر و تحول مطالعات رفتار سازمانی

منشاء رفتار سازمانی به جامعه شناس ماکس و بررسی‌های اولیه مطالعات سازمانی بر می‌گردد. انقلاب صنعتی (در حدود دهه ۱۷۶۰) دوره‌ای بود که فناوری‌های جدید منجر به اتخاذ تکنیک‌های جدید تولید از جمله افزایش مکانیزه شدن شد. در این دوره دگرگونی‌های مختلفی در زمینه صنعت، کشاورزی، تولید و ترابری رخ داد و تغییرات اجتماعی و فرهنگی (از جمله اشکال جدید سازمانی) نیز از این قاعده مستثنی نبود.

جامعه شناس ماکس وبر یا تجزیه و تحلیل این اشکال سازمانی، بوروکراسی را نوع ایده‌آل رفتار سازمانی توصیف کرد. چراکه بوروکراسی بر اصول قانونی و منطقی استوار بود و حداکثر بهره‌وری فنی را داشت.

در دهه ۱۸۹۰، با ورود مدیریت علمی و تیلوریسم مطالعات رفتار سازمانی به عنوان یک رشته دانشگاهی در حال شکل گیری بود.

عدم موفقیت مدیریت علمی منجر به ظهور جنبش روابط انسانی شد که مشخصه اصلی آن تاکید بر همکاری و تقویت روحیه کارکنان بود. جنبش روابط انسانی از دهه ۱۹۳۰ تا ۱۹۵۰ به شکل گیری مبانی رفتار سازمانی کمک کرد.

آثار دانشمندانی مانند التون مایو، چستر بارنارد، هنری فایول، مری پارکر فولت، فردریک هرتزبرگ، آبراهام مازلو، دیوید مک للان و ویکتور وروم به رشد رفتار سازمانی به عنوان یک رشته مجزا کمک کردند.

کتاب رفتار اجرایی هربرت سیمون تعدادی از مفاهیم مهم را برای مطالعه رفتاری سازمانی معرفی کرده است. که از جمله مهمترین آن‌ها می‌توان به توانایی تصمیم گیری اشاره کرد.

سیمون به همراه چستر برنارد، استدلالاتی مبنی بر این داشتند که افراد در سازمان‌ها متفاوت از خارج از آن تصمیم می‌گیرند. سیمون برای تحقیق در زمینه تصمیم گیری سازمانی جایزه نوبل اقتصاد را دریافت کرد.

در دهه ۱۹۶۰ و ۱۹۷۰ این حوزه در زمینه "کمی" بیشتر دیده شد و نظریه‌هایی در زمینه سازمان غیر رسمی و وابستگی به منابع را تولید کرد.

با شروع دهه ۱۹۸۰ توضیحات فرهنگی سازمان‌ها و تغییر سازمانی به حوزه مطالعه تبدیل شد.

تحقیقات کیفی با اطلاع از علوم مردم شناسی، روانشناسی و جامعه شناسی در رفتار سازمانی بیشتر مورد تایید قرار گرفت.

تعریف رفتار سازمانی

فرد لوتانز استاد مدیریت و متخصص در زمینه رفتار سازمانی می‌گوید: "رفتار سازمانی به طور مستقیم با درک، پیش بینی و کنترل رفتار انسانی در سازمان‌ها مرتبط است."

در واقع رفتار سازمانی به مطالعه عملکرد و فعالیت فردی و گروهی در داخل سازمان گفته می‌شود.

این حوزه رفتار انسان را در محیط کار بررسی می‌کند و تاثیر آن بر ساختار شغلی، عملکرد، ارتباطات، انگیزه، مدیریت و ... را تعیین می‌کند. در واقع رفتار سازمانی مطالعه سیستماتیک و استفاده از دانش برای فهم آنکه چگونه افراد و گروه‌ها در درون سازمان (در جایی که مشغول به کار هستند) می‌باشد. رفتار سازمانی برای ایجاد یک رشته ویژه از سایر رشته‌ها استفاده می‌کند.

به عنوان مثال زمانی که مباحثی مانند شخصیت و انگیزه را مرور می‌کنیم، در واقع از نظر روانشناسی به آن‌ها می‌پردازیم. همچنین مبحث فرآیندهای تیمی به شدت به حوزه جامعه شناسی متکی است.

زمانی که قدرت و نفوذ یک سازمان را مورد بررسی قرار می‌دهیم، در واقع آن را از نظر علوم سیاسی مورد بررسی قرار می‌دهیم. حتی زمانی که میزان استرس و تاثیرات آن بر افراد در زمینه رفتار سازمانی از علوم پزشکی استفاده می‌کنیم.

ویژگی‌های رفتار سازمانی

رفتار سازمانی مطالعه و کاربرد دانش در مورد چگونگی عملکرد افراد و گروه‌ها در سازمان‌ها است. این کار را با اتخاذ رویکرد سیستمی انجام می‌پذیرد. این به این معناست که رفتار سازمانی روابط افراد و سازمان را براساس کل گروه یا کل سازمان تفسیر می‌کند. هدف رفتار سازمانی ایجاد روابط بهتر با دستیابی به اهداف انسانی، اهداف سازمانی و اهداف اجتماعی است.

اهداف رفتار سازمانی

سازمان‌هایی که افراد در آن کار می‌کنند بر افکار، احساسات و اعمال آن‌ها تاثیرگذار خواهد بود. این افکار، احساسات و اعمال به نوبه خود بر خود سازمان تأثیر می‌گذارد. رفتار سازمانی مکانیسم‌های حاکم بر این تعاملات را مطالعه می‌کند و به دنبال شناسایی و پرورش رفتارهای مناسب برای بقا و اثربخشی سازمان است.

  • رضایت شغلی
  • انتخاب درست کارمندان
  • فرهنگ سازمانی
  • مدیریت و حل منازعات
  • درک بهتر کارمندان
  • درک چگونگی شناسایی مدیران خوب
  • ایجاد یک گروه خوب
  • افزایش بهره وری 

اهداف رفتار سازمانی نشان می‌دهد که رفتار سازمانی با افراد درون سازمان، نحوه تعامل آن‌ها، میزان رضایت آن‌ها، میزان انگیزه آن‌ها چقدر است و راه‌هایی برای بهبود آن پیدا می‌کند به گونه‌ای که بیشترین بهره وری را داشته باشد.

مفاهیم بنیادی رفتار سازمانی

رفتار سازمان مبتنی بر چند مفهوم اساسی است که حول ماهیت افراد و سازمان‌ها می‌چرخد.

  • تفاوت‌های فردی
  • ادراک
  • رفتار انگیزشی
  • میل به مشارکت
  • میزان ارزش شخص
  • غرور و شان افراد
  • سازمان‌ها سیستم اجتماعی هستند.
  • منافع دو جانبه
  • مفهوم جامعه نگر

چالش‌ها و فرصت‌های اصلی رفتار سازمانی

چالش‌ها و فرصت‌های اصلی رفتار سازمانی برای بهبود بهره وری و تحقق اهداف تجاری بسیار گسترده و سریع در حال تغییر هستند.

  • بهبود مهارت‌های افراد
  • بهبود کیفیت و بهره وری
  • مدیریت کیفیت جامع (TQM)
  • مدیریت تنوع نیروی کار
  • توانمندسازی افراد
  • تحریک نوآوری و تغییر
  • ظهور سازمان الکترونیکی و تجارت الکترونیکی
  • بهبود رفتار اخلاقی
  • بهبود خدمات مشتری
  • کمک به کارمندان در ایجاد تعادل بین تعارضات زندگی و شغلی

محدودیت‌های رفتار سازمانی

محدودیت‌های رفتار سازمانی را بشناسید. رفتار سازمانی تعارض و ناامیدی را از بین نخواهد برد تنها می‌تواند آن را کاهش دهد. رفتار سازمانی روشی برای بهبود مسائل مختلف است نه پاسخی مطلق برای حل مشکلات آن. ما می‌توانیم رفتار سازمانی را به عنوان یک موضوع جداگانه مورد بحث قرار دهیم، اما برای استفاده از آن، باید آن را به کل واقعیت ربط دهیم. بهبود رفتار سازمانی بیکاری را حل نمی‌کند. رفتار سازمانی کمبودهای ما را جبران نمی‌کند، نمی‌تواند جایگزین برنامه ریزی ضعیف، سازماندهی نادرست یا کنترل‌های ناکافی شود.

۳ محدودیت اصلی رفتار سازمانی:

  • سوگیری رفتاری
  • قانون کاهش بازده
  • دستکاری غیراخلاقی افراد

مدل رفتار سازمانی

مدل رفتار سازمانی سطح فردی، سطح گروهی و سطح سیستم سازمان و نحوه تاثیر آن‌ها بر عناصر بازدهی انسانی را نشان می‌دهد.

نیروهای تاثیرگذار بر رفتار سازمانی

مجموعه‌ای پیچیده از نیروهای اصلی وجود دارد که امروز بر رفتار سازمانی تأثیر می‌گذارد. این نیروهای کلیدی در چهار حوزه طبقه بندی می‌شوند.

  • افراد
  • ساختار
  • فنآوری
  • محیط

علومی که به رفتار سازمانی کمک می‌کنند

برخی از رشته‌های مهم در زمینه رفتار سازمانی وجود دارد که آن را به طور گسترده توسعه داده است. با توجه به افزایش پیچیدگی سازمانی، انواع مختلف دانش مورد نیاز است و این علوم از جهات بسیاری کمک کننده خواهند بود.

  • روانشناسی
  • جامعه شناسی
  • روانشناسی اجتماعی
  • مردم شناسی
  • علوم سیاسی
  • اقتصاد

4 رویکرد به مطالعات رفتار سازمانی

رویکردهای رفتار سازمانی نتیجه تحقیقات انجام شده توسط متخصصان این حوزه می‌باشد. این متخصصان با توجه به محیط کارشان، تحقیق انجام شده در مورد اقدامات و واکنش‌های کارکنان را بررسی می‌کنند.

  • رویکرد منابع انسانی
  • رویکرد احتمالی
  • رویکرد بهره وری
  • رویکرد سیستم‌ها

Organizational Behavior

روش تحقیق رفتار سازمانی

درک و کاربرد موثر رفتار سازمانی به روش تحقیق دقیق بستگی دارد. جستجوی حقیقت این که چرا مردم رفتاری مانند آن‌ها دارند، روندی بسیار ظریف و پیچیده است.

در واقع مشکلات این تحقیقات به قدری زیاد است که بسیاری از محققان (عمدتا از علوم فیزیکی و مهندسی) می‌گویند هیچ علم دقیقی درباره رفتار وجود ندارد.

روش تحقیق رفتار سازمانی با نظریه، استفاده از طرح های تحقیق و بررسی اعتبار مطالعات آغاز می‌شود.

دلایل مطالعات رفتار سازمانی

رفتار سازمانی مربوط به مطالعه کارهایی است که افراد در یک سازمان انجام می‌دهند و اینکه این رفتار چگونه بر عملکرد سازمان تأثیر خواهد گذاشت. مطالعات رفتار سازمانی تمرکز خود را بر انگیزه، رفتار و قدرت رهبر، ارتباطات بین فردی، ساختار و فرایندهای گروه، یادگیری، رشد و درک نگرش، فرایندهای تغییر، درگیری، طراحی کار و استرس کاری قرار داده است.

رفتار سازمانی بیشتر از همه از علوم اجتماعی و رفتاری و مهم‌تر از همه از علوم روانشناسی استفاده می‌کند.

چندین دلیل مختلف برای بررسی رفتار سازمانی وجود دارد که در زیر به آن اشاره می‌کنیم:

  • رفتار سازمانی مطالعه یادگیری نحوه پیش بینی رفتار انسان‌ها و سپس استفاده از آن به روشی مفید برای تأثیرگذاری بیشتر سازمان است. در واقع رفتار سازمانی به استفاده صحیح از افراد کمک می‌کند تا موفقیت سازمان را تایید کنند.
  • رفتار سازمانی به مدیران کمک می‌کند تا اساس انگیزه را بفهمند و اینکه برای ایجاد انگیزه در زیردستانش چه کاری باید انجام دهد.
  • رفتار سازمانی به حفظ روابط صمیمانه صنعتی کمک می‌کند که این امر به افزایش بهره وری صنعت کمک خواهد کرد.
  • رفتار سازمانی کمک زیادی به بهبود روابط بین فردی در سازمان‌ها می‌کند.
  • رفتار سازمانی به مدیران کمک می‌کند تا متناسب با ماهیت هر کدام از کارمندان که از بسیاری جهات تفاوت یادگیری دارند، تکنیک‌های انگیزشی مناسب را اعمال کنند.

نتیجه گیری

رفتار سازمانی، بررسی رفتار انسان‌ها در محیط سازمانی و بررسی رفتار سازمان‌ها در محیط اقتصادی و اجتماعی است. به این معنا که روابط مردم و سازمان را بر اساس کل افراد، کل گروه، کل سازمان و کل سیستم اجتماعی تفسیر می‌کند. هدف رفتار سازمانی ایجاد روابط بهتر با دستیابی به اهداف انسانی، اهداف سازمانی و اهداف اجتماعی می‌باشد. رفتار سازمانی تأثیر بسزایی در افراد و همچنین در سازمان‌هایی دارد که نمی‌توان آن‌ها را نادیده گرفت. برای اداره موثر و کارآمد مشاغل، مطالعه رفتار سازمانی بسیار ضروری است.

نکات کلیدی

  • رفتار سازمانی (OB) به مطالعه رفتارهای افراد در محیط‌های سازمانی، رابط بین رفتار افراد و سازمان و خود سازمان می‌باشد. محققان رفتار سازمانی در درجه اول رفتار افراد را در نقش سازمانی آن‌ها بررسی می‌کنند.
  • منشاء رفتار سازمانی به جامعه شناس ماکس و بررسی‌های اولیه مطالعات سازمانی بر می‌گردد.
  • تحقیقات کیفی با اطلاع از علوم مردم شناسی، روانشناسی و جامعه شناسی در رفتار سازمانی بیشتر مورد تایید قرار گرفت.
  • سازمان‌هایی که افراد در آن کار می‌کنند بر افکار، احساسات و اعمال آن‌ها تاثیرگذار خواهد بود. این افکار، احساسات و اعمال به نوبه خود بر خود سازمان تأثیر می‌گذارد.

سوالات پرتکرار

رفتار سازمانی چیست؟

رفتار سازمانی (OB) به مطالعه رفتارهای افراد در محیط‌های سازمانی، رابطه بین رفتار افراد و سازمان و خود سازمان می‌گویند. محققان رفتار سازمانی در درجه اول رفتار افراد را در نقش سازمانی آن‌ها بررسی می‌کنند. یکی از اهداف اصلی رفتار سازمانی پویاسازی تئوری سازمانی و توسعه مفهوم زندگی سازمانی است.

اهداف رفتار سازمانی چیست؟

رضایت شغلی، انتخاب درست کارمندان، فرهنگ سازمانی، مدیریت و حل منازعات،درک بهتر کارمندان، درک چگونگی شناسایی مدیران خوب، ایجاد یک گروه خوب و افزایش بهره وری از اهداف رفتار سازمانی است.

محدودیت‌های رفتار سازمانی چیست؟

محدودیت‌های رفتار سازمانی را بشناسید. رفتار سازمانی تعارض و ناامیدی را از بین نخواهد برد تنها می‌تواند آن را کاهش دهد. رفتار سازمانی روشی برای بهبود مسائل مختلف است نه پاسخی مطلق برای حل مشکلات آن.

پیام بگذارید

مقالات مرتبط